मराठी साहित्यातील नामांकित चार-दोन पुस्तकं वाचून आपण फार मोठे वाचक आहोत असं आपल्याला वाटत असतं.अस्सल वाचक इतका मर्यादित असू शकत नाही. वाचन ही लेखक होण्यासाठीची अनिवार्य पायाभरणी आहे. वाचन म्हणजे पेरणी तर लिखाण म्हणजे त्यावर आलेलं पिक. पेरणीशिवाय पिक येणं अशक्य. त्यामुळे भरभरून वाचल्यानंतरच लिहिता येतं. लेखक होणं म्हणजे काय? लेखक कसा धडपडतो? ह्या धडपडीतून कसा घडतो? ह्याचे मिश्किल आणि प्रवाही भाषेत शब्दबद्ध केलेले अनुभव म्हणजे 'लेखकाची गोष्ट' हे विश्राम गुप्ते यांचे पुस्तक. ही केवळ लेखक होण्यासाठीची मार्गदर्शन पुस्तिका नाही, तर लेखक होण्याआधी वाचक कसा घडतो आणि वाचनातून लेखक कसा घडतो याचं वास्तववादी वर्णन यात आहे. वाचकांच्या कोर्टात लेखकाने पारदर्शकपणे त्याचं आयुष्य खुलं केलं आहे. तसं पाहिलं तर हे लेखकाचं आत्मचरित्र वाटू शकतं, फक्त हे आत्मचरित्र लेखकाचा लेखक म्हणून प्रवास कसा झाला यावर भर देतं. लेखक होताना आधी वाचक म्हणून सुरु केलेला प्रवास. वाचन करताना इंग्रजी साहित्याची चव चाखून मराठी साहित्याचा आस्वाद घेताना इंग्रजी व मराठी साहित्याची होणारी तुलना असो किंवा वाचलेल्या विविध पुस्तकातील कथा सांगून त्यातून मिळालेला धडा असो. अतिशय विविधांगी असं अफलातून काहीतरी यात आहे हे पुस्तक वाचायला सुरु करताच लक्षात येतं. पुस्तक आपल्याला गुंतवून ठेवतं. लेखकाच्या वाचनाचं टप्पेनिहाय प्रवासवर्णन यात दिलेलं आहे. ते वाचून आपणही लेखकाचे सहप्रवासी होऊ लागतो. शेक्सपियर, लिओ टॉलस्टॉय, फियोदोर डोस्टोवस्की, म्युगल सर्वांटिस, अंतोन चेकॉव्ह, ही इंग्रजी लेखकं वाचल्यावर लेखक इंग्रजी व मराठी साहित्याची तुलना करतो व आपले काही निष्कर्ष नोंदवतो. इंग्रजी किंवा पाश्चात्य साहित्यव्यवहार वैश्विक आहे तर मराठी साहित्यव्यवहार कौटुंबिक आहे, हा महत्त्वाचा निष्कर्ष यात अधोरेखित करण्यासारखा आहे. वाचक म्हणून वाचलेल्या महत्वाच्या लेखकांच्या कलाकृतींबद्दल प्रसंगानुरूप सविस्तर लिहिलं आहे. मधल्या टप्प्यावर बाबा आमटे यांच्या संपर्कात येऊन समाजसेवेचे प्रयोग करण्याचे प्रयत्न, तसेच त्यानंतर कामगारांचा वकील म्हणून आलेले अनुभव देखील मांडले आहेत. त्यानंतर लेखक वाचकाकडून लेखकाकडचा प्रवास करु लागतो. लेखकाच्या प्रवासातील टप्पे, लेखक म्हणून तयार होताना वाट्याला येणारे सांगता ही येत नाही अन सहन ही होत नाही असे प्रसंग, लिखाण करताना करावी लागणारी कसरत, एखादं लिखाण केल्यावर त्याला दाद मिळण्याची अपेक्षा असताना मिळणारी उपेक्षा, हे सारं अतिशय बारकाईने अन ओघवत्या भाषेत मांडलेलं आहे. पुस्तक मराठी लेखकांसाठी जगण्याची मार्गदर्शक पुस्तिकाच आहे. लेखकाच्या भाषेत सांगायचं तर, लेखक होणं म्हणजे भानात येणं. लेखक होणं म्हणजे केवळ भाषा कमावणं नाही. लेखक होणं म्हणजे पर्सनल ओळखीपाळखी वाढवणं नाही. लेखक होणं म्हणजे सुहास्य वदनाने साहित्य क्षेत्रातल्या ज्येष्ठांना वंदन करणं नाही. लेखक होणं म्हणजे भोळ्याभाबड्या वाचकांमध्ये मिरवणं तर अजिबातच नाही. लेखक होणं म्हणजे स्वतःची जगण्याची व्हिजन शोधणं. स्वतःची दुर्बीण किंवा टेलिस्कोप तयार करणं. अनुभवांचं निरीक्षण करण्यासाठी स्वतःचं एक सूक्ष्मदर्शक यंत्र, म्हणजेच मायक्रोस्कोप शोधून काढणं. लेखक होणं म्हणजे सतत अस्वस्थ राहणं. लेखक होणं म्हणजे कुठेही, कधीच सुखी न वाटणं. एकंदरीत फक्त लेखक होण्यासाठीच नव्हे तर भानात येण्यासाठी आपल्यातल्या वाचकाला समृद्ध करण्यासाठी आवर्जून वाचावं असं पुस्तक. नक्की वाचा.
#असंच_काहीतरी
#Book_Review
No comments:
Post a Comment